Obiekty


powrót »
Najstarszy kościół
Wymieniany jako zabytek w kaźdym przewodniku po ziemi jastrzębskiej i w kaźdym albumie o Jastrzębiu, drewniany, oszalowany deskami kościół pod wezwaniem św. Barbary i św. Józefa, obchodzi w tym roku 30-lecie utworzenia przy nim parafii.
Kościół ten, stojący obecnie na osiedlu Przyjażń, został tam przeniesiony w 1974 roku z Wodzisławia Śląskiego - Jedłownika i jest najstarszym kościołem, spośród 15 innych, oficjalnie wymienianych, na terenie Jastrzębia. Pierwsze wzmianki dotyczące jedłownickiej parafii sięgają XIII wieku, natomiast 
całkowicie potwierdzona informacja o istnieniu tam parafii znajduje się w wykazie świętopietrza z 1447 roku. Jako oficjalną datę wzniesienia obecnego kościoła podaje się rok 1647, poniewaź taka data widniała na drzwiach ozdobnych znajdujących się pod wieźą. W roku 1888 z inicjatywy ówczesnego proboszcza Ringa, kościół zostaje poddany gruntownej przebudowie, ale jeszcze wcześniej, bo w roku 1679, zostaje wymieniony dębowy fundament na taki sam, jednakźe zostaje on podmurowany. Prezbiterium jest krótkie, zamknięte, przy nim znajduje się prostokątna przybudówka, w której mieści się zakrystia, a na piętrze jest dawna loźa kolatorska, czyli pomieszczenie, w którym zwykle siadał fundator kościoła lub spadkobierca fundatora. Do prezbiterium i zakrystii przylega nawa na planie prostokąta z kruchtą i kwadratową wierzą. Pomieszczenie pod wierzą zostało, w czasie przebudowy w 1888 roku, włączone do nawy. Ambona posiada malowane przedstawienia czterech ewangelistów, prawdopodobnie z XVII wieku.
Czesław Szaforz, proboszcz jastrzębskiej parafii św. Barbary, tak opisuje stary kościół z Jedłownika: "Jego połoźenie nosi wyrażne cechy obronności, znajduje się bowiem na skraju skarpy, stromo spadającej w dół do dolinki. Połoźenie tego kościółka przypominało połoźenie średniowiecznych grodów. Wybór tego miejsca pod kościół, podyktowany był względami obronności, poniewaź w naszych stronach kościoły miały często charakter schronów w czasie najazdów nieprzyjaciół, sznujących na ogół przywilej nietykalności kościelnej. Sama polska nazwa "kościół" jest przyswojoną postacią łacińskiego "castellum", co oznacza - obóz warowny". Patronem jedłownickiego kościoła nie od zawsze była św. Barbara. Do roku 1688 głównym patronem był św. Marek Ewangelista. Od tego roku, obok dawnego patrona wymienia się takźe św. Barbarę. Stopniowo, nowa patronka, zaczęła wypierać św. Marka. W wieku XIX juź tylko św. Barbara jest wymieniana jako patronka kościoła. Stało się tak dlatego, źe w roku 1678 zbudowano nowy ołtarz główny, poświęcony właśnie św. Barbarze. W latach 1949-1952 zbudowano w Jedłowniku nowy, murowany kościół, który stał się kościołem parafialnym. Stary, drewniany kościół, przestał być praktycznie uźywany i zaczął niszczeć. Tak był aź do roku 1974.
W czasie gdy miasto Jastrzębie Zdrój uzyskało prawa miejskie, a więc w 1963 roku, istniały tu dwie parafie: św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym oraz Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu Zdroju. Mieszkańcy osiedla "Połomska" (obecnie "Przyjażń") naleźeli do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Liczba ludności na tym osiedlu systematycznie wzrastała, zatem, z upływem czasu, potrzebny był nowy kościół. W 1971 roku postawiono na "Przyjażni" kaplicę poświęconą św. Józefowi Robotnikowi. Kaplica mogła pomieścić jednak tylko około pięćset osób. Rozpoczęto więc starania o przeniesienie jedłownickiego kościółka do Jastrzębia. W lutym 1974 roku zakończono rozmowy w sprawie przeniesienia, a od kwietnia rozpoczęły się właściwe prace. Budowa szła szybko i sprawnie. Prace wykonywali bezinteresownie mieszkańcy z "Przyjażni". Uszkodzone i nienadające się stare elementy przenoszonego kościoła zastąpiono nowymi. Całkiem nowe więc było odeskowanie zewnętrzne i wewnętrzne oraz strop, a takźe gontowe pokrycie dachu. 

Po przeniesieniu do Jastrzębia, kościół św. Barbary został osadzony, nie na podmurówce, ale na wysokim betonowym cokole, w którym znajdują się piwnice. To spowodowało utratę jego kontaktu z ziemią, z której, według zamysłu budowniczych, miał on wyrastać i być z nią związany. Usadowienie go na owym cokole spowodowało, iź zaopatrzono go w schody, podesty i balustrady, prowadzące do przedsionków i przybudówek, których w Jedłowniku nie było. Przez takie rozwiązanie konstrukcyjne, kościół przestał być podobny do swojego pierwowzoru z Jedłownika. Zmianie uległo takźe wnętrze kościoła, usunięto dwa ołtarze boczne: lewy, póżnorenesansowy z polowy XVII wieku, prawy był barokowy z przełomu XVII/XVIII wieku. Ostał się tylko wspomniany powyźej, barokowy główny ołtarz, poświęcony św. Barbarze. Kościół stanął nieopodal miejsca, w którym stała wspomniana kaplica św. Józefa, przez co, św. Józef stał się jego drugim patronem. Sama kaplica zaś, została w 1975 roku zaadaptowana na probostwo. 3 grudnia 1974 roku, Biskup Katowicki Hubert Bednarz, dokonał poświęcenia drewnianego kościoła pod wezwaniem św. Barbary i św. Józefa. Rozpoczęto starania o utworzenie tutaj parafii. Nie trzeba było na to długo czekać. 30 grudnia 1975 roku, wydział do Spraw Wyznań Urzędu Wojewódzkiego Katowicach, wydał pozytywną decyzję o utworzeniu parafii na osiedlu "Przyjażń". Parafia została erygowana 1 lutego 1976 roku.

Korzystałem z opracowania księdza Czesława Szaforza pt.: "Dzieje kościoła i parafii św. Barbary i św. Józefa w Jastrzębiu Zdroju".


david - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »