Obiekty


powrót »
Kościół św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym

Najstarszy koÅ›cióÅ‚ w JastrzÄ™biu Zdroju, koÅ›cióÅ‚ pod wezwaniem Å›w. Barbary, opisaÅ‚em w poprzednim artykule, teraz pora na najstarszÄ… parafiÄ™ w naszym mieÅ›cie. KontynuujÄ…c minitemat jastrzÄ™bskich miejsc sakralnych, zapraszam do zapoznania siÄ™ z historiÄ… majÄ…cÄ… swój poczÄ…tek w XIV wieku. HistoriÄ… pierwszego koÅ›cioÅ‚a na jastrzÄ™bskiej ziemi, pod wezwaniem Å›w. Katarzyny w obecnym JastrzÄ™biu Górnym. Pierwsze wzmianki o tym koÅ›ciele pochodzÄ… z roku 1376, a oficjalna data utworzenia parafii to rok 1380.

ByÅ‚ to wówczas koÅ›cióÅ‚ drewniany, kryty gontem. Przy nim staÅ‚a, równieź drewniana, dzwonnica z trzema dzwonami. KoÅ›cióÅ‚, tak jak obecnie, otaczaÅ‚ cmentarz, na którym krzyź stanÄ…Å‚ dopiero okoÅ‚o roku 1688. Na cmentarzu byÅ‚a teź maÅ‚a drewniana kostnica. Zrobiony z desek sufit koÅ›cioÅ‚a byÅ‚ pomalowany, podÅ‚oga byÅ‚a uÅ‚oźona z cegieÅ‚. W 1679 roku, w koÅ›ciele byÅ‚y dwa oÅ‚tarze - gÅ‚ówny i jeden boczny, natomiast juź w roku 1688 byÅ‚y dwa oÅ‚tarze boczne. OÅ‚tarz gÅ‚ówny poÅ›wiÄ™cony byÅ‚ Å›w. Katarzynie Aleksandryjskiej. W tym samym roku sprawiono wiecznÄ… lampÄ™ do niemalźe nowego tabernakulum, konfesjonaÅ‚, chrzcielnicÄ™, najpierw drewnianÄ…, a potem kamiennÄ…. Nad gÅ‚ównym wejÅ›ciem znajdowaÅ‚ siÄ™ chór, jednak organy zakupiono tu dopiero okoÅ‚o roku 1730. Niestety, z nieznanych przyczyn, koÅ›cióÅ‚ spÅ‚onÄ…Å‚ 26 czerwca 1811 roku. ZachowaÅ‚y siÄ™ jednakźe stare organy, stacje drogi krzyźowej, które sprzedano póżniej do koÅ›cioÅ‚a w Skrzyszowie za 6 talarów, a takźe obraz OpatrznoÅ›ci Boźej. Po poźarze zbudowano prowizoryczny koÅ›cióÅ‚ek funkcjonujÄ…cy przez 14 nastÄ™pnych lat. Do budowy nowego, murowanego, funkcjonujÄ…cego do dzisiaj koÅ›cioÅ‚a, z powodu wojen napoleoÅ„skich, przystÄ…piono dopiero w 1821 roku.
BudowÄ™ rozpoczÄ…Å‚ ks. Fesser, jednak w 1823 proboszcz ten przeniósÅ‚ siÄ™ do źorskiej parafii. BudowÄ™ ukoÅ„czyÅ‚ kolejny proboszcz, ks. Equart. W niedzielÄ™ 16 pażdziernika 1825 roku odbyÅ‚a siÄ™ uroczystość poÅ›wiÄ™cenia koÅ›cioÅ‚a. Budowla powstaÅ‚a w 1825 roku, ufundowana gÅ‚ównie przez rodzinÄ™. Strachwitzów, zostaÅ‚a urzÄ…dzona w ciÄ…gu 6 lat od konsekracji. W wieźy znajdowaÅ‚y siÄ™ cztery dzwony, a na niej umieszczony byÅ‚ zegar.

Pierwsza wzmianka o patronie koÅ›cioÅ‚a, Å›w. Katarzynie, pochodzi z 1652 roku. Drugie wezwanie, OpatrznoÅ›ci Boźej, wiąźe siÄ™ z powstaÅ‚ym w 1764 roku "Bractwem pod wezwaniem OpatrznoÅ›ci Boźej". Do powstania tego bractwa przyczyniÅ‚ siÄ™ ówczesny wÅ‚aÅ›ciciel dóbr jastrzÄ™bskich hrabia Jerzy Ludwik Strachwitz, który na rzecz bractwa ufundowaÅ‚ 333 talary. Od roku 1765 obchodzi siÄ™ Å›wiÄ™to OpatrznoÅ›ci Boźej. Pierwszym prezesem bractwa zostaÅ‚ ówczesny proboszcz parafii - ks. Jerzy Pindur. Obchody poÅ›wiÄ™cenia koÅ›cioÅ‚a przypadajÄ… na pierwszÄ… niedzielÄ™ po 15 pażdziernika, tak samo byÅ‚o teź w starym drewnianym koÅ›ciele. KoÅ›cióÅ‚ Å›w. Katarzyny w czasie drugiej wojny Å›wiatowej w roku 1945 zostaÅ‚ uszkodzony, jednak szybko go odbudowano. PoczÄ…tkowo zarówno dach, jak teź "baniasty" heÅ‚m wieźy, w której znajduje siÄ™ latarnia, byÅ‚y pokryte gontem, obecnie po odbudowie, pokrycie dachu jest blaszane. KoÅ›cióÅ‚ jest budowlÄ… barokowÄ…, z elementami klasycznymi w postaci ograniczenia dekoracji filarów miÄ™dzywnÄ™kowych do podwójnych pilastrów, czyli pÅ‚askiego pionowego wystÄ™pu z lica Å›ciany, peÅ‚niÄ…cego funkcjÄ™ dekoracyjnÄ… i konstrukcyjnÄ…. Po bokach wieźy usytuowane sÄ… dwie lokalnoÅ›ci wypeÅ‚niajÄ…ce naroźniki, niewyodrÄ™bniajÄ…ce siÄ™ z bryÅ‚y koÅ›cioÅ‚a, mieszczÄ…ce od póÅ‚nocy kwadratowa kaplicÄ™, a od poÅ‚udnia schody wiodÄ…ce na chór muzyczny i wieźę. Schody dostÄ™pne sÄ… od zewnÄ…trz koÅ›cioÅ‚a. GÅ‚ówne wejÅ›cie jest obramowane portalem zamkniÄ™tym Å‚ukiem koszowym. Ponad portalem umieszczono kamiennÄ… tablicÄ™ z herbem Strachwitzów i datÄ… 1824. Powyźej znajduje siÄ™ okno z wymienionÄ… wczeÅ›niej datÄ… zakoÅ„czenia budowy "Anno 1825".

Najwaźniejszym zabytkiem tego koÅ›cioÅ‚a jest trójkÄ…tny obraz z Okiem OpatrznoÅ›ci Boźej, zamówiony w 1773 roku u nieznanego wodzisÅ‚awskiego malarza, dla wspomnianego Bractwa OpatrznoÅ›ci Boźej. Po poźarze koÅ›cioÅ‚a w 1811 roku, obraz znalazÅ‚ siÄ™ na zamku hrabiego Strachwitza w JastrzÄ™biu. Po jego Å›mierci obraz przeniesiono do Rybnika. Rodzina Strachwitzów podjęła próby sprowadzenia obrazu z powrotem na zamek. Jednakźe dopiero po usilnych staraniach proboszcza Czernika, w roku 1931, obraz OpatrznoÅ›ci Boźej wróciÅ‚ do koÅ›cioÅ‚a. Cztery lata póżniej, z inicjatywy ks. Machalicy, zostaÅ‚ odnowiony przez malarza Kaspra Pochwalskiego. KsiÄ…dz Machalica zaopatrzyÅ‚ teź obraz w piÄ™knÄ… zÅ‚ocistÄ… ramÄ™ i umieÅ›ciÅ‚ go nad oÅ‚tarzem gÅ‚ównym. W 1972 roku ks. proboszcz CzesÅ‚aw Podleski po raz kolejny odnowiÅ‚ obraz, obramowujÄ…c go promieniami i umieszczajÄ…c pod sklepieniem prezbiterium nad oÅ‚tarzem.

KorzystaÅ‚em z ksiąźki Pana Piotra Siemko pt. "JastrzÄ™bie Zdrój w zabytkach sztuki"




david - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »