Obiekty


powrót »
Kościół św. Katarzyny w Jastrzębiu Górnym

Najstarszy kościół w Jastrzębiu Zdroju, kościół pod wezwaniem św. Barbary, opisałem w poprzednim artykule, teraz pora na najstarszą parafię w naszym mieście. Kontynuując minitemat jastrzębskich miejsc sakralnych, zapraszam do zapoznania się z historią mającą swój początek w XIV wieku. Historią pierwszego kościoła na jastrzębskiej ziemi, pod wezwaniem św. Katarzyny w obecnym Jastrzębiu Górnym. Pierwsze wzmianki o tym kościele pochodzą z roku 1376, a oficjalna data utworzenia parafii to rok 1380.

Był to wówczas kościół drewniany, kryty gontem. Przy nim stała, równieź drewniana, dzwonnica z trzema dzwonami. Kościół, tak jak obecnie, otaczał cmentarz, na którym krzyź stanął dopiero około roku 1688. Na cmentarzu była teź mała drewniana kostnica. Zrobiony z desek sufit kościoła był pomalowany, podłoga była ułoźona z cegieł. W 1679 roku, w kościele były dwa ołtarze - główny i jeden boczny, natomiast juź w roku 1688 były dwa ołtarze boczne. Ołtarz główny poświęcony był św. Katarzynie Aleksandryjskiej. W tym samym roku sprawiono wieczną lampę do niemalźe nowego tabernakulum, konfesjonał, chrzcielnicę, najpierw drewnianą, a potem kamienną. Nad głównym wejściem znajdował się chór, jednak organy zakupiono tu dopiero około roku 1730. Niestety, z nieznanych przyczyn, kościół spłonął 26 czerwca 1811 roku. Zachowały się jednakźe stare organy, stacje drogi krzyźowej, które sprzedano póżniej do kościoła w Skrzyszowie za 6 talarów, a takźe obraz Opatrzności Boźej. Po poźarze zbudowano prowizoryczny kościółek funkcjonujący przez 14 następnych lat. Do budowy nowego, murowanego, funkcjonującego do dzisiaj kościoła, z powodu wojen napoleońskich, przystąpiono dopiero w 1821 roku.
Budowę rozpoczął ks. Fesser, jednak w 1823 proboszcz ten przeniósł się do źorskiej parafii. Budowę ukończył kolejny proboszcz, ks. Equart. W niedzielę 16 pażdziernika 1825 roku odbyła się uroczystość poświęcenia kościoła. Budowla powstała w 1825 roku, ufundowana głównie przez rodzinę. Strachwitzów, została urządzona w ciągu 6 lat od konsekracji. W wieźy znajdowały się cztery dzwony, a na niej umieszczony był zegar.

Pierwsza wzmianka o patronie kościoła, św. Katarzynie, pochodzi z 1652 roku. Drugie wezwanie, Opatrzności Boźej, wiąźe się z powstałym w 1764 roku "Bractwem pod wezwaniem Opatrzności Boźej". Do powstania tego bractwa przyczynił się ówczesny właściciel dóbr jastrzębskich hrabia Jerzy Ludwik Strachwitz, który na rzecz bractwa ufundował 333 talary. Od roku 1765 obchodzi się święto Opatrzności Boźej. Pierwszym prezesem bractwa został ówczesny proboszcz parafii - ks. Jerzy Pindur. Obchody poświęcenia kościoła przypadają na pierwszą niedzielę po 15 pażdziernika, tak samo było teź w starym drewnianym kościele. Kościół św. Katarzyny w czasie drugiej wojny światowej w roku 1945 został uszkodzony, jednak szybko go odbudowano. Początkowo zarówno dach, jak teź "baniasty" hełm wieźy, w której znajduje się latarnia, były pokryte gontem, obecnie po odbudowie, pokrycie dachu jest blaszane. Kościół jest budowlą barokową, z elementami klasycznymi w postaci ograniczenia dekoracji filarów międzywnękowych do podwójnych pilastrów, czyli płaskiego pionowego występu z lica ściany, pełniącego funkcję dekoracyjną i konstrukcyjną. Po bokach wieźy usytuowane są dwie lokalności wypełniające naroźniki, niewyodrębniające się z bryły kościoła, mieszczące od północy kwadratowa kaplicę, a od południa schody wiodące na chór muzyczny i wieźę. Schody dostępne są od zewnątrz kościoła. Główne wejście jest obramowane portalem zamkniętym łukiem koszowym. Ponad portalem umieszczono kamienną tablicę z herbem Strachwitzów i datą 1824. Powyźej znajduje się okno z wymienioną wcześniej datą zakończenia budowy "Anno 1825".

Najwaźniejszym zabytkiem tego kościoła jest trójkątny obraz z Okiem Opatrzności Boźej, zamówiony w 1773 roku u nieznanego wodzisławskiego malarza, dla wspomnianego Bractwa Opatrzności Boźej. Po poźarze kościoła w 1811 roku, obraz znalazł się na zamku hrabiego Strachwitza w Jastrzębiu. Po jego śmierci obraz przeniesiono do Rybnika. Rodzina Strachwitzów podjęła próby sprowadzenia obrazu z powrotem na zamek. Jednakźe dopiero po usilnych staraniach proboszcza Czernika, w roku 1931, obraz Opatrzności Boźej wrócił do kościoła. Cztery lata póżniej, z inicjatywy ks. Machalicy, został odnowiony przez malarza Kaspra Pochwalskiego. Ksiądz Machalica zaopatrzył teź obraz w piękną złocistą ramę i umieścił go nad ołtarzem głównym. W 1972 roku ks. proboszcz Czesław Podleski po raz kolejny odnowił obraz, obramowując go promieniami i umieszczając pod sklepieniem prezbiterium nad ołtarzem.

Korzystałem z ksiąźki Pana Piotra Siemko pt. "Jastrzębie Zdrój w zabytkach sztuki"




david - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »