Kalendarium

Górny Śląsk uznawany był niesłusznie przez resztę kraju jako zaplecze aparatu władzy gierkowskiej, spokojne i lojalne. Informacje o niepokojach w innych częściach Polski trafiały jednak na podatny grunt. Górny Śląsk reagował na napiętą sytuację społeczno-ekonomiczną roku 1980, który również poznawał trudności w zaopatrzeniu, wzrastającą drożyznę i przymus ponadnormatywnej pracy.

Po przestojach w pracy na Lubelszczyźnie, 14 sierpnia 1980 roku strajk rozpoczyna Stocznia Gdańska im. Lenina. Fala strajków szybko ogarnia całe Wybrzeże i rozlewa się na inne regiony. Ówczesny rząd robił wszystko by ukryć ten fakt przed opinią publiczną. Jednak pomimo szerokiej blokady informacji, wiadomości o wydarzeniach na Wybrzeżu docierały na Górny Śląsk, w tym do Jastrzębia Zdroju.

Przyjeżdżający z innych regionów, a także powracający z wakacji mieszkańcy przywozili ze sobą elektryzujące wiadomości. Nadawało też zagłuszane Radio Wolna Europa. Społeczne nastroje pogarszało złe zaopatrzenie sklepów, w których w bardzo krótkim czasie znikały drożejące artykuły spożywcze. Wyczerpujący system zmianowy, w którym górnicy pracowali przez 30 dni w miesiącu, powiększało jeszcze napięcie i trudności w śląskich rodzinach.

Wszystko to tworzyło sytuację, w której wybuch niezadowolenia społecznego na Śląsku był tylko kwestią czasu.

28 sierpień 1980 | 29 sierpień 1980 | 29-30 sierpień 1980 | 30 sierpień 1980 | 31 sierpień 1980 | 1 wrzesień 1980 | 2 września 1980 | 3 wrzesień 1980

28 sierpień 1980

W dniu 28 sierpnia rozpoczyna strajk Kopalnia WÄ™gla Kamiennego "Manifest Lipcowy" (obecnie KWK "Zofiówka") zatrudniajÄ…ca okoÅ‚o 10 000 górników. MiÄ™dzy drugÄ… a trzeciÄ… zmianÄ… do zaÅ‚ogi zebranej w cechowni przemawia Stefan PaÅ‚ka, informujÄ…c o wydarzeniach na Wybrzeżu - w Stoczni GdaÅ„skiej. KtoÅ› rzuca hasÅ‚o, że "już strajkuje KWK "XXX-lecia PRL" (obecnie KWK "Pniówek"), na co czekać?". Wiadomość, choć nieprawdziwa mobilizuje ludzi do podjÄ™cia akcji. Trzecia zmiana odmawia zjazdu.

Przedstawiciele protestujÄ…cych górników domagajÄ… siÄ™ rozmów z ówczesnym dyrektorem kopalni WÅ‚adysÅ‚awem DudÄ…, który pomimo powagi sytuacji stawia warunki, że przyjmie delegacjÄ™ jedynie wtedy, gdy reszta zaÅ‚ogi wróci do pracy. Kilka godzin później na kopalniÄ™ przyjeżdża minister górnictwa WÅ‚odzimierz Lejczak. Próbuje przekonać strajkujÄ…cÄ… zaÅ‚ogÄ™, by podjęła pracÄ™, obiecujÄ…c podwyżkÄ™.

Wybrano 20 osobowy Komitet Strajkowy. PrzewodniczÄ…cym zostaje Stefan PaÅ‚ka, a w jego skÅ‚adzie znaleźli siÄ™ miÄ™dzy innymi: Jan Bożek, Józef Blaut, Barbara Durlak, Leon GÅ‚uszak, Janusz JarliÅ„ski, Tadeusz Jedynak, Waldemar Maciaszek, Jerzy Mnich, Lech Osiak, Kazimierz WÅ‚odarek, Eugeniusz Zandler. Górnicy zapraszajÄ… do cechowni dyrektora DudÄ™. Dyrektor swym wystÄ…pieniem zaognia sytuacjÄ™, wymyÅ›lajÄ…c zebranym w cechowni górnikom, co powoduje dodatkowe wzburzenie zaÅ‚ogi. Lech Osiak i Janusz JarliÅ„ski, odpowiedzialni za straż robotniczÄ… w obawie o bezpieczeÅ„stwo dyrektora Dudy, zarzÄ…dzajÄ… jego natychmiastowe wyprowadzenie.

Tej samej nocy rozpoczyna strajk KWK "Borynia", zatrudniajÄ…ca okoÅ‚o 5 tysiÄ™cy pracujÄ…cych. Z powodu strajku "Transgóru", przedsiÄ™biorstwa komunikacyjnego przewożącego pracowników na kopalniÄ™, górnicy do pracy przychodzÄ… pieszo. Do kopalni przybywa JarosÅ‚aw Sienkiewicz, pracownik dziaÅ‚u inwestycji kopalni "Borynia", informujÄ…c o wydarzeniach na Wybrzeżu. OkoÅ‚o godziny 6:00 rano do cechowni przybywa kilkaset osób i tam dociera informacja o strajku w kopalni "Manifest Lipcowy".

Zostaje utworzony Komitet Strajkowy, którego przewodniczÄ…cym zostaje Tadeusz. BÅ‚aszczyk. W skÅ‚ad Komitetu wchodzÄ… miÄ™dzy innymi Ryszard BÄ™dkowski, Krzysztof HaÅ„cza, Sylwester GÅ‚owacki, WiesÅ‚aw PotÄ™ga, Krzysztof Szablewicz. Zbierane sÄ… pieniÄ…dze na pomnik "Barbórki". ZaÅ‚oga kopalni przyjmuje postulaty ze Stoczni GdaÅ„skiej jako wÅ‚asne oraz doÅ‚Ä…cza do nich postulaty górnicze, w tym zniesienie czterobrygadowego systemu pracy, wolne soboty i niedziele, podwyżka pÅ‚ac i sprawy personalne, w tym żądanie gwarancji bezpieczeÅ„stwa dla strajkujÄ…cych i ich rodzin.

WÅ›ród listy wÅ‚asnych żądaÅ„ znajdujÄ… siÄ™ miÄ™dzy innymi: dodatki za szkodliwość pracy w zakÅ‚adach przeróbczych, zwiÄ™kszenie dodatku z tytuÅ‚u Karty Górnika, obniżenie wieku emerytalnego, reforma górniczej sÅ‚użby zdrowia, uniezależnienie czternastej pensji od absencji powypadkowej i urlopów okolicznoÅ›ciowych, zaliczenie pylicy pÅ‚uc do chorób zawodowych, likwidacji talonów na ekskluzywne towary, zasadÄ™ dobrowolnoÅ›ci pracy nadterminowej, zapewnienie pracownikom dozoru oÅ›miogodzinnego trybu pracy, poprawa zaopatrzenia, likwidacja sklepów komercyjnych, konieczność racjonalnej gospodarki wÄ™glem, zakaz pracy prywatnej na rzecz kierowników kopalÅ„. Lista postulatów zostaje wywieszona na bramie gÅ‚ównej kopalni oraz w cechowni. OkoÅ‚o godziny 8:00 do cechowni przybywa minister górnictwa WÅ‚odzimierz Lejczak, który zostaje wygwizdany i wyÅ›miany przez strajkujÄ…cÄ… zaÅ‚ogÄ™.

Plotka o zastosowaniu aresztu domowego wobec JarosÅ‚awa Sienkiewicza, byÅ‚a nieprawdziwa, ale aktywizuje górników do dalszych akcji. Faktycznie, nieobecność JarosÅ‚awa Sienkiewicza wynikaÅ‚a z przesuniÄ™cia go do pracy w Zjednoczeniu na polecenie zastÄ™pcy dyrektora do spraw ekonomicznych KWK "Borynia. Zorganizowano wiec na cechowni i jeszcze przed przybyciem delegatów rzÄ…dowych domagano siÄ™ uwolnienia JarosÅ‚awa Sienkiewicza. JarosÅ‚aw Sienkiewicz na wiec przyjechaÅ‚ samochodem, wysÅ‚anym przez dyrekcjÄ™ kopalni. Po przybyciu JarosÅ‚awa Sienkiewicza na cechownie zostaje on wydelegowany do wspóÅ‚pracy z KWK "Manifest Lipcowy".

Do strajku przystÄ™puje caÅ‚a zmiana, czyli okoÅ‚o 2 tysiÄ…ce górników, a także część pracowników dozoru. Do KS zaczynajÄ… napÅ‚ywać komunikaty o strajkach w innych zakÅ‚adach. KsiÄ…dz proboszcz Antoni Łatko z Parafii p.w. Wszystkich ÅšwiÄ™tych w Szerokiej odmawia mszÄ™ Å›wiÄ™tÄ… w intencji górników. W cechowni górnicy wieszajÄ… krzyż oraz obrazy Matki Boskiej CzÄ™stochowskiej i Å›w. Barbary. Komitet Strajkowy zarzÄ…dza strajk rotacyjny, polegajÄ…cy na udziale dwóch zmian jednoczeÅ›nie. StrajkujÄ…cych górników popiera część pracowników dozoru i KoÅ›cióÅ‚.

Dramatycznie przedstawiaÅ‚a siÄ™ sytuacja na kopalni "XXX-lecia PRL", której zaÅ‚oga liczyÅ‚a okoÅ‚o 7 tysiÄ™cy pracowników. Do zebranych przed kopalnÄ… górników z drugiej zmiany przemawia Zbigniew Czuczman. Na polecenie dyrekcji na dole uwiÄ™ziona zostaje pierwsza zmiana. Zablokowane zostajÄ… windy zjazdowe, a Å‚Ä…czność telefoniczna zostaje odciÄ™ta. Po dwóch godzinach uwiÄ™zieni na dole górnicy z pierwszej zmiany wyjeżdżajÄ… na powierzchnie gdzie spotykajÄ… siÄ™ ze strajkujÄ…cymi na cechowni górnikami. W zebraniu bierze udziaÅ‚ ok. 2,5 tysiÄ…ca górników, do których wieczorem doÅ‚Ä…cza trzecia zmiana.

W skÅ‚ad Komitetu wchodzÄ… przewodniczÄ…cy Eugeniusz Grzegoszczyk, Zbigniew Czuczman, Adam Kowalczyk, Ewald Kudla, Lisowski, StanisÅ‚aw Łukasik, WiesÅ‚aw Matusiak, Juliusz Nowacki, MirosÅ‚aw Piotrowski, Andrzej Szymczyk, Marian PeszyÅ„ski, MieczysÅ‚aw Borowiec, Rybak, Kazimierz Nater. Adam Kowalczyk organizuje straż robotniczÄ… i wyżywienie. FunkcjÄ™ tÄ™ przejmie później StanisÅ‚aw Łukasik.

Na wieść o rozpoczęciu strajku w KWK "Manifest Lipcowy" i KWK "Borynia" do strajku przystępuje załoga KWK "ZMP" w Żorach. Marian Kosiński z KWK "MPS" zostaje oddelegowany do MKS przy KWK "Manifest Lipcowy".

do góry

29 sierpień 1980

Do kopalni KWK "Manifest Lipcowy" przyjeżdża delegacja partyjno-rzÄ…dowa ówczesnych wÅ‚adz PRL z wiceministrem górnictwa MieczysÅ‚awem Glanowskim, przedstawiciele ZarzÄ…du GÅ‚ównego ZwiÄ…zku Zawodowego Górnictwa oraz przedstawiciele I sekretarza KW PZPR.
Komitet Strajkowy przedstawiÅ‚ przybyÅ‚ym swoje postulaty, w których strajkujÄ…cy domagali siÄ™ miÄ™dzy innymi:
- zniesienia upokarzajÄ…cego czterobrygadowego systemu pracy,
- wolnych od pracy sobót i niedziel,
- wolnych zwiÄ…zków zawodowych,
- ogÅ‚oszenia w Å›rodkach masowego przekazu informacji o strajku w KWK "Manifest Lipcowy", który ma charakter solidaryzacji z robotnikami z Wybrzeża.

Przedstawiciele delegacji partyjno-rzÄ…dowej najpierw próbujÄ… przekonać górników, przedstawiajÄ…c im faÅ‚szywÄ… sytuacjÄ™, że strajk nie ma sensu, ponieważ kopalnia jest jedynym strajkujÄ…cym zakÅ‚adem w regionie, koÅ„czÄ…c swe wystÄ…pienie pogróżkami pod adresem Komitetu Strajkowego i strajkujÄ…cej zaÅ‚ogi.

Po kilku godzinach, na wieść o przybyciu delegacji z KWK "Borynia" kilkugodzinne rozmowy z przedstawicielami delegacji partyjno-rządowej zostają zawieszone. Chęć przystąpienia do Komitetu Strajkowego deklarują także przedstawiciele OPEC Jastrzębie.

W zaistniałej sytuacji utworzono pierwszy na Śląsku Międzyzakładowy Komitet Strajkowy z przewodniczącym inż. Jarosławem Sienkiewiczem, oraz wiceprzewodniczącymi: Stefan Pałka i Tadeusz Jedynak, obaj z KWK "Manifest Lipcowy". W skład MKS wchodzą ponadto Janusz Jarliński, Roman Kęmpiński, Władysław Kałduński,. Wacław Kołodyński, Marian Kosiński, Ryszard Kuś, Piotr Musioł, Mieczysław Sawicki, Grzegorz Stawski, Kazimierz Stolarski, Andrzej Winczewski i Kazimierz Włodarek

Po powstaniu MKS Komitety Strajkowe poszczególnych zakÅ‚adów pracy nie prowadzÄ… już rozmów z delegatami rzÄ…dowymi i dyrekcjami, by uniknąć manipulacji ze strony wÅ‚adz. Próby takich rozmów sÄ… jednak przez wÅ‚adze podejmowane. Pod kopalniÄ… "Manifest Lipcowy" gromadzÄ… siÄ™ tÅ‚umy, w wiÄ™kszoÅ›ci matki i żony strajkujÄ…cych górników, by wyrazić poparcie dla strajkujÄ…cych.

Na terenie Rybnickiego OkrÄ™gu WÄ™glowego, a zwÅ‚aszcza na terenie JastrzÄ™bia Zdroju rozpoczÄ™to politykÄ™ zastraszania. Rozrzucane sÄ… ulotki, majÄ…ce za cel wywoÅ‚anie strachu wÅ›ród rodzin strajkujÄ…cych górników.

MKS w imieniu wszystkich strajkujÄ…cych Komitetów ponawia żądania miÄ™dzy innymi podania do publicznej wiadomoÅ›ci informacji o strajkach na ÅšlÄ…sku oraz o powstaniu MKS na KWK "Manifest Lipcowy". MKS, oprócz górniczych żądaÅ„, wyraża poparcie dla 21 postulatów wysuniÄ™tych przez strajkujÄ…ce zakÅ‚ady Wybrzeża, które jako pierwszy dostarcza do KWK "Manifest Lipcowy" Hieronim Ochnio z ZakÅ‚adów Gospodarki Mieszkaniowej w JastrzÄ™biu. Hieronim Ochnio peÅ‚niÅ‚ wówczas funkcjÄ™ Å‚Ä…cznika miÄ™dzy MKS a Komitetami Strajkowymi w zakÅ‚adach pracy.

Kopalnia KWK "XXX-lecia PRL" zostaje zabezpieczona, dlatego część zaÅ‚ogi, w tym również część czÅ‚onków KS, udaje siÄ™ do domu. W kopalni zostaje tylko trzecia zmiana. Na nocnej zmianie KS ustala, że strajk bÄ™dzie miaÅ‚ charakter okupacyjny. W strajku bierze udziaÅ‚ okoÅ‚o 5 tysiÄ™cy górników. Komitet Strajkowy KWK "XXX-lecia PRL" wybraÅ‚ Zbigniewa Czuczmana na swego delegata do MKS przy KWK "Manifest Lipcowy". Komitet Strajkowy utrzymuje kontakt z innymi kopalniami poprzez kolejarzy i ratowników górniczych. Telefony zewnÄ™trzne sÄ… nadal zablokowane SpoÅ‚eczność JastrzÄ™bia Zdroju integruje siÄ™. Taksówkarze nie pobierajÄ… opÅ‚at, przywożąc pod kopalniÄ™ żony górników.

Sekretarz POP oÅ›wiadcza, że miaÅ‚ do dyspozycji oddziaÅ‚y ORMO, ale nie wydaÅ‚ polecenia, by "pogonić" organizatorów strajku, gdyż uznaÅ‚ protest za sÅ‚uszny

do góry

29-30 sierpień 1980

W nocy z 29 na 30 sierpnia delegacja KWK "Moszczenica" udaje się do KWK "1 Maja" w Wodzisławiu Śląskim, aby przekonać strajkujących tam górników, że negocjacje mają być prowadzone tylko przez MKS przy KWK "Manifest Lipcowy". Ma to nie dopuścić do manipulacji załogami przez władze. Spotkanie z górnikami, na które przybyli przedstawiciele kierownictwa kopalni, odbyło się w cechowni. Obelgi kierownictwa kopalni pod adresem delegacji z KWK "Moszczenica": "precz z chamami z Moszczenicy!" wywołuje wśród zebranej załogi ogromne wzburzenie i przedstawiciele dyrekcji w obawie przed pobiciem opuszczają cechownię.

Po ukonstytuowaniu się KS przy KWK "1 Maja" zostają wydelegowani przedstawiciele do MKS. Do kopalni przyjeżdża delegacja partyjno-rządowa z ministrem górnictwa Włodzimierzem Lejczakiem i sekretarzem KW PZPR Wiesławem Kiczanem, która namawia górników do podpisania odrębnego porozumienia. W wyniku protestów delegatów z KWK "Moszczenica", którzy twierdzą, że pertraktacje powinny być prowadzone z MKS przy KWK "Manifest Lipcowy", delegacja partyjno-rządowa opuszcza kopalnię.

do góry

30 sierpień 1980

Środki masowego przekazu podają do opinii publicznej żądane przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy informacje. To wydanie dziennika było niezwykle skomplikowane. Na Śląsku mówiono o strajku kopalń, gdy reszta kraju oglądała film o wczasach żaglowych. W kopalniach zaczynają powstawać ołtarze i kaplice polowe. Górnicy proszą swych duszpasterzy o spowiedź i msze święte.

Strajk rozpoczyna kopalnia "Wujek". Dyrekcja kopalni wielokrotnie próbuje przekonać załogę, by ta przerwała strajk, jednak nie wywiera presji ani nie grozi konsekwencjami. W skład delegacji do MKS z kopalni "Wujek" wchodzą dwie osoby, w tym Jan Strzelecki.

Pod kopalnię "1 Maja" przyjeżdżają wozy opancerzone, mające za cel zastraszenie strajkującej załogi.

W Szczecinie Kazimierz Barcikowski i przewodniczący MKS Marian Jurczyk podpisują porozumienie kończące strajk. Porozumienie jest korzystne dla strajkujących w kwestiach socjalno-bytowych, natomiast nieprecyzyjne, zdawkowe bądź niepewne w sferze żądań politycznych.

W Warszawie rozpoczyna się V Plenum KC PZPR. Wicepremier M. Jagielski referuje wyniki rozmów ze strajkującymi załogami z Gdańska. Mówi o potrzebie wyrażenia zgody na powstanie nowych związków zawodowych, niezależnych od Centralnej Rady Związków Zawodowych (CRZZ).

Wiadomość o strajkach na górnym Śląsku, pod wpływem silnych protestów, zostaje podana w centralnych mediach masowego przekazu.

do góry

31 sierpień 1980

Powstają niezależne samorządne związki zawodowe na mocy porozumienia z Komisją Rządową podpisanego przez Lecha Wałęsę i Prezydium MKS w Stoczni Gdańskiej.

Pomimo tego porozumienia, idące pod kopalnię rodziny strajkujących natrafiają na milicyjną blokadę. Wydelegowany przez KS Zbigniew Grab grozi przerwaniem rozmów MKS z komisją rządową, jeżeli funkcjonariusze nie zostaną natychmiast wycofane. W ciągu 3 minut samochody blokujące przejście znikają, a sukces Komitetu Strajkowego wzbudza, wśród strajkującej załogi, euforię.

Na terenie KWK "Manifest Lipcowy" ks. proboszcz Emil Dyrda z Parafii świętej Katarzyny w Jastrzębiu Górnym odprawił pierwszą strajkową Mszę Świętą w Jastrzębiu Zdroju w imieniu strajkujących górników i poległych poprzedniego dnia w wypadku górników z KWK "Halemba".

do góry

1 wrzesień 1980

Kiedy zaczyna brakować żywności, przyjeżdża przedstawiciel PSS "Społem" z Żor i ofiarowuje żywność z własnych magazynów.

Na probostwo Parafii NMP Matki Kościoła przybywa wicewojewoda Zdzisław Gorczyca, członek KW PZPR do spraw politycznych z prośbą do księdza proboszcza Bernarda Czernieckiego, aby ten wpłynął na MKS w celu podjęcia dialogu z komisją rządową. MKS wyraził gotowość do negocjacji, ale zażądano wykluczenia osób, które "gnębiły górników".
Po spełnieniu tego ultimatum podjęto rozmowy.

do góry

2 września 1980

Przy MiÄ™dzyzakÅ‚adowym Komitecie Strajkowym w KWK "Manifest Lipcowy" zrzeszonych jest 56 zakÅ‚adów, w tym 28 kopalÅ„:

"Manifest Lipcowy",
"Borynia",
"Jastrzębie",
"ZMP",
"Suszec",
"Moszczenica",
"XXX-lecia PRL",
"Rymer",
"Anna",
"1 Maja",
"Bolesław Śmiały",
"Wujek",
"Marcel",
"Julian",
"Rydułtowy",
"Piast",
"Kaczyce",
"ÅšlÄ…sk",
"Janina",
"Staszic",
"Polska",
"Wieczorek",
"Halemba",
"Zabrze" Ruch Bielszowice,
"Katowice",
"Brzeszcze",
"Pokój",
"Nowy Wirek"

oraz zakłady:

PRG Rybnik,
PRG Jastrzębie,
OddziaÅ‚ PRG Bytom przy KWK "Pokój",
Oddział PRG Mysłowice przy KWK "Janina",
Oddział PBSz Bytom Rejon Rybnik,
ZPRE PW Elrow - Rybnik,
ZEG Tychy WydziaÅ‚ Produkcji - WodzisÅ‚aw-Pszów,
Baza Remontowo-Budowlana przy KWK "Manifest Lipcowy",
ZespóÅ‚ SzkóÅ‚ Zawodowych przy KWK "Manifest Lipcowy",
PST PW Jastrzębie,
ZTK i GK Rybnik,
ZGM Jastrzębie,
PCSBW Bzie Zameckie,
PTSBW Jastrzębie Bzie,
WPRInż Bzie Zameckie,
ZRInż Żory,
MPGK Jastrzębie,
OPEC Jastrzębie,
Fadom Bzie Zameckie,
Baza Techniczna PEBEROW Żory,
UPT Wodzisław Śląski 1,
UPT JastrzÄ™bie Zdrój,
Dom Mody "Elegancja",
Zampol Jastrzębie,
ZNP Jastrzębie (Szkoły Podstawowe 3, 4, 6, 9, 10, 12, 13, 15),
PRBW Rybnik filia w Wodzisławiu,
Pollena - Salon Piękności nr5 w Jastrzębiu.

ZaciÄ™te negocjacje pomiÄ™dzy Prezydium MKS (przewodniczÄ…cy - JarosÅ‚aw Sienkiewicz, wiceprzewodniczÄ…cy - Stefan PaÅ‚ka i Tadeusz Jedynak, czÅ‚onkowie: Jan JarliÅ„ski, Roman KÄ™piÅ„ski, WÅ‚adysÅ‚aw KaÅ‚duÅ„ski, WacÅ‚aw KoÅ‚odyÅ„ski, Marian KosiÅ„ski, Ryszard KuÅ›, Piotr MusioÅ‚, MieczysÅ‚aw Sawicki, Grzegorz Stawski, Kazimierz Stolarki, Andrzej Winczewski), a komisjÄ… rzÄ…dowÄ… pod przewodnictwem Aleksandra Kopcia, zaczynajÄ… siÄ™ zaraz po godzinie 17:00. W rozmowach uczestniczÄ… miÄ™dzy innymi zastÄ™pca czÅ‚onka Biura Politycznego sekretarz KC PZPR Andrzej Å»abiÅ„ski oraz minister górnictwa WÅ‚odzimierz Lejczak. Negocjacje odbywajÄ… siÄ™ w cechowni, stóÅ‚ do rozmów ustawiono tak, by komisja rzÄ…dowa siedziaÅ‚a tyÅ‚em do sali.

Najtrudniejsze rozmowy dotyczÄ… wolnych sobót. RzÄ…d nie zgadza siÄ™ na ten postulat. Proponuje rozwiÄ…zanie etapowe, że systematycznie do 1985 roku bÄ™dÄ… wprowadzane wolne soboty. Górnicy jednak pamiÄ™tajÄ… zapewnienia rzÄ…dowe, że do koÅ„ca 1979 miaÅ‚y być wszystkie soboty wolne. Gdy wicepremier Kopeć proponuje wprowadzenie wolnych sobót od 1 stycznia 1981 roku, jeÅ›li tylko górnicy wrócÄ… do pracy, na sali panuje entuzjazm. Górnicy intonujÄ… "MiÄ™dzynarodówkÄ™".

do góry

3 wrzesień 1980

Negocjacje trwają ponad dobę. Dopiero o godzinie 5:20 zostaje podpisane porozumienie między MKS przy "Manifeście Lipcowym" a komisją rządową. Protokół z negocjacji gwarantuje realizację postulatów Porozumień Gdańskich i Szczecińskich, postulatów załóg strajkujących dotyczących spraw branżowych, płacowych i socjalno-bytowych, wprowadzenia od 1 stycznia wszystkich wolnych sobót i bezwzględnego przestrzegania zasady dobrowolności pracy w dniach ustawowo wolnych.

W imieniu MKS protokół podpisało czternastoosobowe Prezydium, a w imieniu strony rządowej wiceprezes Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - Aleksander Kopeć, zastępca członka Biura Politycznego sekretarz KC PZPR Andrzej Żabiński, minister górnictwa Włodzimierz Lejczak, Włodzimierz Kiczan - sekretarz KW PZPR, podsekretarz stanu w ministerstwie górnictwa Mieczysław Glanowski, a także Zdzisław Gorczyca - I zastępca wojewody katowickiego i prof. Jerzy Nawrocki - rektor Politechniki Śląskiej. MKS przekształca się w Międzyzakładową Komisję Robotniczą..

W cechowni, gdzie doszło do podpisania protokołu było ponad 55 górniczych zakładów, przedstawiciele prasy, fotoreporterzy i filmowcy, w tym zachodni dziennikarze, którzy przybyli prosto z Wybrzeża.

Przewodniczący KS KWK "XXX-lecia PRL" ogłasza koniec strajku. Przyjeżdża ekipa telewizyjna by nakręcić reportaż o strajkujących górnikach. Po strajku KS KWK "XXX-lecia PRL" przyjmuje nazwę Tymczasowego Komitetu Robotniczego NSZZ i rozpoczyna działalność związkową. Według Adama Kowalczyka była to pierwsza organizacja związkowa w Polsce, która rozpoczęła działalność po podpisaniu porozumień.
03-04 wrzesień 1980

Pomimo podpisania porozumień w Jastrzębiu i w Hucie "Katowice" wciąż strajkują kopalnie KWK "Szombierki", KWK "Dymitrow" i KWK "Bobrek". Przy kopalnie Dymitrow w Bytomiu tworzą one kolejny MKS na Śląsku, który przyjmuje ustalenia jastrzębskie. Przewodniczącym zostaje górnik-kombajnista, członek PZPR Andrzej Cierniewski. 4 września około godziny 23:00 porozumienie zostaje osiągnięte. W mieniu władz podpisuje je minister górnictwa Włodzimierz Lejczak. MKS przekształca się MZK Bytom.

do góry

Zebrał i zredagował
Zdzisław Nalepka

Na podstawie:
Albumów:
"XX lat Solidarności Śląsko-Dąbrowskiej", Stowarzyszenie Pokolenie, Oficyna Wydawnicza Volumen, Katowice - Warszawa 2000r.
"Jastrzębska Solidarność 1980 - 2005", Jastrzębie Zdrój 2005

Wspomnień:
Ireny Babicz
Lecha Osiaka
Adama Oziewicza
Leopolda Sobczyńskiego

Powyższe kalendarium, ze względu na szczątkowe informacje oraz stosunkowo niewielki materiał dowodowy może ulec zmianie. Osoby zainteresowane wzbogaceniem kalendarium proszone są o kontakt z redakcją Jastrzębskiego Portalu Informacyjnego "Jasnet", 032 474 00 00, jasnet@jasnet.pl.