Historia Jastrzębia Zdroju


powrót »
Zakończenie działalności uzdrowiskowej
O losie jastrzÄ™bskiego uzdrowiska zdecydowaÅ‚a uchwaÅ‚a rzÄ…du PRL wydana w 1955 roku dotyczÄ…ca budowy Rybnickiego OkrÄ™gu WÄ™glowego. W latach 1955-1974 na terenie dzisiejszego miasta JastrzÄ™bie Zdrój oddano do eksploatacji 5 kopalÅ„ wÄ™gla kamiennego. Decyzja o budowie kopalÅ„ w JastrzÄ™biu byÅ‚a "wyrokiem Å›mierci" dla miejscowego Zdroju i mimo odkÅ‚adania w czasie wykonania tego "wyroku", musiaÅ‚o w koÅ„cu dojść do zamkniÄ™cia zdrojowiska. DziaÅ‚alność kopalÅ„ przyczyniÅ‚a siÄ™ do zaniku leczniczych żródeÅ‚ solanki, rozbudowa przemysÅ‚u w ROW-ie spowodowaÅ‚a znaczny wzrost zapylenia powietrza, a liczÄ…ca kilka tysiÄ™cy mieszkaÅ„ców spokojna miejscowość, przeksztaÅ‚ciÅ‚a siÄ™ w 100-tysiÄ™czne miasto. Leczenie kuracjuszy w tych warunkach stawaÅ‚o siÄ™ coraz trudniejsze, co spowodowaÅ‚o ostateczne zamkniÄ™cie uzdrowiska na poczÄ…tku lat 90. ubiegÅ‚ego wieku.
Zanim jednak uzdrowisko zakoÅ„czyÅ‚o dziaÅ‚alność, aź do lat 80. z kuracji leczniczych korzystaÅ‚o 4 tysiÄ…ce pacjentów rocznie, a w drugiej poÅ‚owie lat 50. do JastrzÄ™bia przyjeźdźaÅ‚o Å›rednio ponad 5 700 osób rocznie. Widoczny spadek liczby odwiedzajÄ…cych Zdrój nastÄ™puje od roku 1982, kiedy to na leczenie Å›ciÄ…ga juź tylko 3 700 osób. W kolejnych latach, wraz ze zmniejszaniem iloÅ›ci miejsc w sanatoriach, liczba ta jeszcze spadÅ‚a. Z roku na rok wzrasta za to ilość korzystajÄ…cych z leczenia w zakÅ‚adach uzdrowiskowych Ustronia, które zostaÅ‚y wybudowane w zastÄ™pstwie zdrojowiska w JastrzÄ™biu.

29 pażdziernika 1961 roku uzdrowisko JastrzÄ™bie Zdrój obchodziÅ‚o 100-lecie swojego istnienia. Z tej okazji na Å›cianie "Łazienek III" (zdjÄ™cie obok) w Parku Zdrojowym odsÅ‚oniÄ™to pamiÄ…tkowÄ… tablicÄ™ poÅ›wiÄ™conÄ… tej rocznicy. Trzy lata póżniej, na skutek dziaÅ‚alnoÅ›ci górniczej, jastrzÄ™bskie żródÅ‚a solankowe zaczęły zanikać. Resort górnictwa wykonaÅ‚ w zamian zastÄ™pcze ujÄ™cie solanki w Moszczenicy, skÄ…d rurociÄ…giem transportowana byÅ‚a do Zdroju.
W 1967 roku rozpoczÄ™to budowÄ™ zastÄ™pczego uzdrowiska w Ustroniu Zawodziu. Choć z kuracji w JastrzÄ™biu korzystaÅ‚o jeszcze ponad 4 tysiÄ…ce osób rocznie, rozpoczÄ…Å‚ siÄ™ powolny proces likwidacji lecznictwa uzdrowiskowego. Kolejne sanatoria i pensjonaty zostawaÅ‚y zamykane, a budynki w których siÄ™ mieÅ›ciÅ‚y, przekazywane na inne cele: od 1963 roku w obiektach sanatoriów "Hutnik", "Pokój" i "JastrzÄ™bianka" dziaÅ‚aÅ‚ szpital miejski, w 1970 roku kolejowe sanatorium dla dzieci mieszczÄ…ce siÄ™ w "Domu AnioÅ‚ów Stróźów" zaprzestaÅ‚o dziaÅ‚alnoÅ›ci, a w jego miejsce powstaÅ‚ szpital kolejowy. W miarÄ™ upÅ‚ywu prac budowlanych w Ustroniu, Zjednoczenie Uzdrowisk Polskich powoÅ‚aÅ‚o w 1970 roku PrzedsiÄ™biorstwo PaÅ„stwowe Uzdrowisko UstroÅ„-JastrzÄ™bie z tymczasowÄ… siedzibÄ… w JastrzÄ™biu Zdroju. Dyrektorem przedsiÄ™biorstwa zostaÅ‚ dr n. med. Jan Rottermund. W tym czasie uzdrowisko zatrudniaÅ‚o 6 lekarzy i 40 pielÄ™gniarek. 5 lat póżniej w zakÅ‚adzie leczniczym pracowaÅ‚o juź tylko 3 lekarzy i 18 pielÄ™gniarek. RosÅ‚a za to liczba wyprodukowanej wody stoÅ‚owej "Katarzynka" i zabÅ‚ockiej soli jodo-bromowej: sprzedano ponad 7 mln butelek wody i 436 ton soli.
W 1984 roku rozpoczęła siÄ™ etapowa likwidacja lecznictwa sanatoryjnego w JastrzÄ™biu na rzecz caÅ‚kowitego przeniesienia dziaÅ‚alnoÅ›ci do Ustronia. Od 1989 roku, gdy Zamienny ZespóÅ‚ Sanatoryjny w Ustroniu Zawodziu osiÄ…gnÄ…Å‚ peÅ‚ny potencjaÅ‚, dyrekcja uzdrowiska zostaÅ‚a przeniesiona do Ustronia, a jastrzÄ™bskie zdrojowisko przeksztaÅ‚cono w oddziaÅ‚ ZespoÅ‚u Sanatoryjnego UstroÅ„ Zawodzie. Dyrektorem oddziaÅ‚u w JastrzÄ™biu zostaÅ‚ StanisÅ‚aw Czudak, dotychczasowy zastÄ™pca dyrektora PP Uzdrowisko UstroÅ„-JastrzÄ™bie. Na zdjÄ™ciu
obok - budynek ZarzÄ…du Uzdrowiska, stan obecny. Dwa lata po przeniesieniu dyrekcji uzdrowiska do Ustronia Ministerstwo Zdrowia podjęło decyzjÄ™ o zaprzestaniu finansowania leczenia uzdrowiskowego w JastrzÄ™biu Zdroju, jednak na skutek sprzeciwu zaÅ‚ogi i staraÅ„ zarzÄ…du miasta, finansowanie przedÅ‚uźono do poÅ‚owy 1992 roku. W 1991 roku sanatoria w Ustroniu i JastrzÄ™biu, posiadajÄ…ce Å‚Ä…cznie 697 Å‚óźek, przyjęły 11 869 kuracjuszy. Rada Miasta podjęła uchwaÅ‚Ä™ o nieodpÅ‚atnym przejÄ™ciu nieruchomoÅ›ci uzdrowiskowych, które nadal miaÅ‚y sÅ‚uźyć lecznictwu balneologicznemu. Zabiegi przyrodolecznicze w "Łazienkach III i IV" przeprowadzane byÅ‚y do 1994 roku, kiedy to jastrzÄ™bskie uzdrowisko caÅ‚kowicie zaprzestaÅ‚o dziaÅ‚alnoÅ›ci. Rada podjęła równieź decyzjÄ™ o sprzedaniu sanatorium "Górnik" (dawne "Łazienki Parkowe", wczeÅ›niej Letnisko dla Dywizji ÅšlÄ…skiej) prywatnemu inwestorowi. W 1994 roku budynek tego sanatorium doszczÄ™tnie spÅ‚onÄ…Å‚.
DecyzjÄ… z 30 kwietnia 1993 roku, Park Zdrojowy im. dra MikoÅ‚aja Witczaka, zaÅ‚oźony w 1861 roku, wraz z budynkami uzdrowiska: byÅ‚ymi sanatoriami "Mieszko", "DÄ…brówka" (dawna "Betania"), pawilonem nr 3 (dawne sanatorium SpóÅ‚ki Brackiej), willÄ… "Opolanka", zespoÅ‚em klasztornym i koÅ›cioÅ‚em pw. NajÅ›wiÄ™tszego Serca Pana Jezusa (dawny ZakÅ‚ad Marii) i "Domem AnioÅ‚ów Stróźów", zostaÅ‚ wpisany do rejestru zabytków klasy "A".


Tomasz Sikora - Towarzystwo Miłośników Ziemi Jastrzębskiej
powrót »